Μάθημα ΕΨ09β: Μάθηση σε μικρές ομάδες


Ομαδοσυνεργατικότητα

Απόσπασμα από το κείμενο

achievement in mathematics by Douglas A. Grouws and Kristin J. Cebulla

Translated in Greek (2007) by Olga Kassoti and Petros Kliapis

[…]

Α. Μάθηση σε μικρές ομάδες

Οι μαθητές που εργάζονται σε μικρές ομάδες στην αντιμετώπιση δραστηριοτήτων προβλημάτων και εργασιών μπορούν να βελτιώσουν την επίδοση τους στα μαθηματικά.

Ερευνητικά δεδομένα

Σημαντικά ερευνητικά δεδομένα για τη μαθηματική εκπαίδευση δείχνουν ότι με τη χρήση διάφορων τύπων μικρών ομάδων, για διάφορα είδη εργασιών στην τάξη, σημειώνονται θετικά αποτελέσματα στη μάθηση των μαθητών. Ο Davidson, για παράδειγμα, πραγματοποίησε μια ανασκόπηση σχεδόν ογδόντα ερευνών στα μαθηματικά, οι οποίες σύγκριναν τις επιδόσεις μαθητών εργαζόμενων σε μικρές ομάδες και μαθητών εργαζόμενων με τον παραδοσιακό τρόπο (μετωπική διδασκαλία σε ολόκληρη την τάξη). Σε περισσότερο από το 40% αυτών των ερευνών, οι μαθητές στις τάξεις που εργάζονταν σε μικρές ομάδες σημείωναν σημαντικά καλύτερες επιδόσεις στις μετρήσεις, από τους μαθητές των παραδοσιακών τάξεων. Μόνο σε δυο από τις 79 έρευνες οι μαθητές στις τάξεις ελέγχου σημείωσαν καλύτερες επιδόσεις από τους μαθητές που εργάζονταν σε μικρές ομάδες, αλλά στις δυο αυτές έρευνες υπήρξαν κάποιες ανωμαλίες στο σχεδιασμό τους.

Σε μια ανασκόπηση 99 ερευνών ομαδοσυνεργατικής μάθησης στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, ο Slavin συμπέρανε ότι οι συνεργατικές μέθοδοι ήταν αποτελεσματικές στο να βελτιώσουν την επίδοση των μαθητών. Οι πιο αποτελεσματικές μέθοδοι έδωσαν έμφαση τόσο στην ανάπτυξη συνεργατικών στόχων, όσο και στην ανάπτυξη της ατομικής ευθύνης στους μαθητές.

Σε μια ανασκόπηση που έγινε από τον Webb σε έρευνες οι οποίες εξέταζαν την αλληλεπίδραση ανάμεσα σε συμμαθητές και την επίδοση σε μικρές ομάδες (17 έρευνες σε μαθητές 2ης ως 11ης τάξης) αναδύθηκαν σημαντικά ευρήματα. Πρώτον, η εξήγηση από έναν μαθητή μιας ιδέας, μεθόδου ή λύσης σε έναν συμμαθητή της ομάδας του βρέθηκε πως είχε θετική επίδραση στην επίδοση του. Δεύτερον, το να παίρνει ένας μαθητής από τους συμμαθητές του στην ομάδα ανατροφοδότηση «μη-απαντητική» (non-responsive) (καθόλου ανατροφοδότηση ή ανατροφο-δότηση άσχετη με αυτό που είπε ή έκανε) είχε αρνητική σχέση με την επίδοση του μαθητή. Η ανασκόπηση του Webb επίσης έδειξε ότι οι εργασία σε ομάδες ήταν αποτελεσματικότερη όταν οι μαθητές είχαν διδαχτεί πως να δουλεύουν στην ομάδα, πως να βοηθούν και πως να βοηθούνται. Η λήψη βοήθειας ήταν περισσότερο αποτελεσματική όταν η βοήθεια είχε τη μορφή τεκμηριωμένων εξηγήσεων (όχι απλά απάντηση) η οποία στη συνέχεια εφαρμόζονταν από το μαθητή είτε στο συγκεκριμένο πρόβλημα είτε σε ένα νέο πρόβλημα.

Ποιοτικές έρευνες έδειξαν ότι και άλλα σημαντικά και συχνά μη μετρήσιμα αποτελέσματα, πέρα από την βελτίωση της γενικής επίδοσης μπορούν να επιτευχθούν από την εργασία σε μικρές ομάδες. Σε μια τέτοια έρευνα οι Yackel, Cobb και Wood μελέτησαν μια δευτέρα τάξη σχολείου στην οποία η στρατηγική της διδασκαλίας για ολόκληρη τη χρονιά ήταν η επίλυση προβλήματος σε μικρές ομάδες και στη συνέχεια η συζήτηση με ολόκληρη την τάξη. Βρήκαν ότι αυτή η προσέγγιση δημιούργησε πολλές ευκαιρίες για μάθηση οι οποίες δεν συμβαίνουν στην παραδοσιακή τάξη συμπεριλαμβανομένων των ευκαιριών για συνεργατικό διάλογο και επίλυση των αντικρουόμενων απόψεων των μαθητών.

Η έρευνα του Slavin έδειξε ότι η εργασία σε μικρές ομάδες έφερε θετικά αποτελέσματα στις διαπολιτισμικές σχέσεις και στις στάσεις των μαθητών απέναντι στο σχολείο.

Μέσα στην τάξη

Τα ερευνητικά δεδομένα σαφώς υποστηρίζουν τη χρήση μικρών ομάδων στη διδασκαλία των μαθηματικών. Αυτή η προσέγγιση μπορεί να έχει θετικά αποτελέσματα στη μάθηση, με την παραδοσιακή αξιολόγηση της επίδοσης και επίσης άλλα σημαντικά αποτελέσματα.

Όταν χρησιμοποιούνται μικρές ομάδες στη διδασκαλία των μαθηματικών οι εκπαιδευτικοί πρέπει:

• να επιλέγουν εργασίες οι οποίες ασχολούνται με σημαντικά μαθηματικά περιεχόμενα και έννοιες

• να επιλέγουν δραστηριότητες οι οποίες είναι κατάλληλες για εργασία σε ομάδες

• να σκεφτούν σοβαρά την περίπτωση να ζητήσουν από τους μαθητές να εργαστούν στην αρχή ατομικά και στη συνέχεια σε ομάδες, όπου θα μοιραστούν τις ιδέες τους με τους άλλους και θα αναπτύξουν περαιτέρω την εργασία τους

• να δίνουν σαφείς οδηγίες στις ομάδες και να έχουν σαφείς προσδοκίες από την καθεμία

• να δίνουν έμφαση και στους συνεργατικούς στόχους και στην ατομική ευθύνη

• να επιλεγούν εργασίες που να είναι ενδιαφέρουσες για τους μαθητές

• να εξασφαλίζουν πως η ομαδική εργασία θα καταλήξει σε αποτέλεσμα όπου σημαντικές έννοιες και μέθοδοι αναδύονται από το δάσκαλο από τους μαθητές ή από όλους.

Τέλος, όπως έδειξαν πολλές έρευνες, οι εκπαιδευτικοί δεν θα πρέπει να σκέφτονται την εργασία σε μικρές ομάδες σαν κάτι που πρέπει να χρησιμοποιείται πάντα ή σαν κάτι που δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ποτέ. Μάλλον η διδασκαλία σε μικρές ομάδες θα πρέπει να θεωρείται σαν μια διδακτική πρακτική που είναι κατάλληλη για ορισμένα διδακτικά αντικείμενα και σαν διδασκαλία μπορεί να αποδώσει πολύ καλά με άλλους τρόπους οργάνωσης συμπεριλαμβανομένης της μετωπικής διδασκαλίας σε ολόκληρη την τάξη.

Β. Συζήτηση με ολόκληρη την τάξη

Η συζήτηση με ολόκληρη την τάξη, ως συνέχεια της εργασίας που προηγήθηκε σε μικρές ομάδες, βελτιώνει την επίδοση των μαθητών.

Ερευνητικά δεδομένα

Η έρευνα δείχνει ότι, η συζήτηση με ολόκληρη την τάξη μπορεί να είναι αποτελεσματική, όταν χρησιμοποιείται με σκοπό την παρουσίαση και επεξήγηση της διαφορετικής μεθοδολογίας με την οποία κάθε μαθητής έχει λύσει τα προβλήματα.

Επιτρέπει στους μαθητές να αναγνωρίσουν την ύπαρξη διαφορετικών τρόπων για την αντιμετώπιση μιας κατάστασης και την ποικιλία των κατάλληλων και αποδεκτών λύσεων. Ο Wood βρήκε ότι η συζήτηση με ολόκληρη την τάξη λειτουργεί καλύτερα όταν οι προσδοκίες για τη συζήτηση έχουν γίνει πλήρως κατανοητές. Οι μαθητές θα πρέπει να μάθουν να αξιολογούν ο ένας τις ιδέες του άλλου και να αιτιολογούν την άποψή τους, χωρίς να γίνονται επικριτικοί προς τον συνομιλητή τους. Αυτό βοηθάει να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον μέσα στο οποίο οι μαθητές αισθάνονται άνετα να μοιράζονται τις ιδέες τους και να συζητούν ο ένας τις σκέψεις και τις μεθόδους του άλλου. Επιπλέον οι μαθητές θα πρέπει να μάθουν να είναι ενεργοί ακροατές οι οποίοι συμμετέχουν στη συζήτηση και αισθάνονται υπεύθυνοι για το αν ο άλλος τους κατανοεί.

Η έρευνα σε γνωστικά θέματα υποδεικνύει ότι, η αλλαγή στο εννοιολογικό επίπεδο και η πρόοδος στη σκέψη, συντελούνται ως αποτέλεσμα των νοητικών διαδικασιών οι οποίες συμμετέχουν στην επίλυση συγκρούσεων και αντιπαραθέσεων. Αν ο εκπαιδευτικός κατά τη διάρκεια της συζήτησης με ολόκληρη την τάξη, διαχειριστεί με σύνεση τη σύγχυση και τις συγκρούσεις δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για βελτίωση της μάθησης των μαθητών. Καθώς οι μαθητές αντιμετωπίζουν προκλήσεις σχετικά με τη μεθοδολογία που ακολούθησαν, ενδυναμώνουν την κατανόηση των εννοιών και των διαδικασιών δουλεύοντας μαζί με τους συμμαθητές τους για να αποσαφηνίσουν διαφορές στον τρόπο σκέψης τους ή ασάφειες στην ερμηνεία. Κατά μία έννοια η συζήτηση (με ολόκληρη την τάξη) καταλήγει να αποτελέσει μια προσπάθεια επίλυσης προβλήματος με συνεργατικά μέσα. Καθένας με τη σειρά του, συνεισφέρει στο συνολικό αποτέλεσμα της επίλυσης προβλήματος. Αυτή συζήτηση βοηθάει να δημιουργηθεί η ιδέα της κοινά αποδεκτής γνώσης (κοινή γνώση) (public knowledge).

Μέσα στην τάξη

Είναι σημαντικό η συζήτηση με ολόκληρη την τάξη να ακολουθεί την εργασία των μαθητών σε δραστηριότητες επίλυσης προβλήματος. Η συζήτηση πρέπει να είναι μια περίληψη της ατομικής εργασίας μέσα από την οποία αναδύθηκαν οι βασικές ιδέες του μαθητή. Αυτό μπορεί να συντελεστεί με την παρουσίαση και τη συζήτηση των προσωπικών μεθόδων και λύσεων από κάθε μαθητή, ή με άλλες μεθόδους που συντονίζονται μόνο από τον εκπαιδευτικό, μόνο από τους μαθητές, ή από όλους μαζί.

Η συζήτηση με ολόκληρη την τάξη μπορεί να γίνει ένα αποτελεσματικό διαγνωστικό εργαλείο για να αποφασίσουμε το βάθος της κατανόησης στους μαθητές και να αναγνωρίσουμε παρανοήσεις. Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να αναγνωρίσουν περιοχές με δυσκολίες για συγκεκριμένους μαθητές καθώς επίσης και να εξακριβώσουν περιοχές στις οποίες οι μαθητές επιτυγχάνουν ή προχωρούν κανονικά.

Η συζήτηση με ολόκληρη την τάξη μπορεί να αποτελέσει μια αποτελεσματική και χρήσιμη διδακτική πρακτική. Κάποιες από τις διδακτικές ευκαιρίες που προσφέρει η συζήτηση με ολόκληρη την τάξη δεν υφίστανται στην εργασία σε μικρές ομάδες ή στην ατομική εργασία. Γι’ αυτό το λόγο, η συζήτηση με ολόκληρη την τάξη έχει μια σημαντική θέση στην τάξη μαζί με τις υπόλοιπες διδακτικές πρακτικές.

Βιβλιογραφία

Ball, 1993;

Cobb et al., 1992;

Cohen, 1994;

Davidson, 1985;

Laborde, 1994;

Slavin, 1990, 1995;

Webb, 1991;

Webb, Troper & Fall, 1995;

Wood, 1999.

Yackel, Cobb & Wood, 1991.

http://www.ibe.unesco.org/fileadmin/user_upload/archive/publications/EducationalPracticesSeriesPdf/prac04greek.pdf

Advertisements

One thought on “Μάθημα ΕΨ09β: Μάθηση σε μικρές ομάδες

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s