Πρώτη δημοσίευση: 19-11-2008

«Η μεταγνώση σημαίνει βασικά γνώση για τη γνώση. Ο Flavell (1981) διακρίνει τη μεταγνωστική γνώση από τη μεταγνωστική εμπειρία και η Ευκλείδη (2002) προσθέτει την έννοια των μεταγνωστικών δεξιοτήτων, οι οποίες αναφέρονται στο συνειδητό έλεγχο των διαδικασιών. Επίσης, ο Ματσαγγούρας (1994) εξηγεί ότι η μεταγνώση αναφέρεται στη συνειδητοποίηση και τον έλεγχο, όχι μόνο των γνωστικών διαδικασιών, αλλά και των συναισθημάτων και των κινήτρων

Από το κείμενο της Ε. Παπαλεοντίου-Λουκά: Μεταγνώση και θεωρία του νου: Ομοιότητες, διαφορές και συγκλίσεις.

—————————————————————————————-

Η μεταγνώση ορίζεται ως η γνώση και κατανόηση που έχει κάποιος για το επίπεδο και τις δυνατότητες της σκέψης του, του προσωπικού του συστήματος επεξεργασίας των πληροφοριών και οικοδόμησης της γνώσης (Κουτσελίνη – Ιωαννίδου, 1995).

Περιλαμβάνει ακόμη την εμπρόθετη και συνειδητή άσκηση ενός δυναμικού ελέγχου και τη ρύθμιση των γνωστικών του διαδικασιών σε σχέση με τα γνωστικά δεδομένα ή αντικείμενα, προς τα οποία αυτές οι διαδικασίες αναφέρονται (Gombert, 1990).

Ορίζοντας ο Flavell (1976) τη μεταγνώση, της δίνει τη δυνατότητα να αναφέρεται στη γνώση μας για τη γνωστική διαδικασία, στο αποτέλεσμά της και σε οτιδήποτε σχετικά με αυτό.

Ο ρόλος και η σημασία της μεταγνώσης στην εκπαιδευτική διαδικασία είναι σημαντική, τόσο για τη γνώση που αποκτά το ίδιο το παιδί, όσο και για τη γνώση που αποκτά ο εκπαιδευτικός σχετικά με το γνωστικό επίπεδο και τις δυνατότητες του παιδιού. Αυτό, γιατί η ικανότητα του μαθητή να εξηγεί τις γνωστικές του δραστηριότητες, που κατευθύνονται σε κάποιο στόχο, είναι αντανάκλαση και πρόγνωση των αντίστοιχων γνωστικών του επιτευγμάτων (Quicke κ’ Winter, 1994).

Βασική αρχή της (μεταγνώσης) είναι το ξεκίνημα της συνειδητοποίησης του πως σκεπτόμαστε. Σε συνεργατική βάση εκπαιδευτικού και μαθητή, οι αόρατες σκέψεις καθίστανται ορατές και οι ασυνείδητες διαδικασίες συνειδητές. Οι μαθητές παρατηρούν ο ένας τον άλλο να «σκέπτεται δυνατά», να εξωτερικεύουν τον τρόπο σκέψης τους την ώρα που δουλεύουν, να εξηγούν τις επιλογές τους και τα στάδια των διαδικασιών που χρησιμοποίησαν.

Αναφέρουμε συνοπτικά βηματισμούς στην καλλιέργεια αυτών των μεταγνωστικών δεξιοτήτων:

  • παροτρύνουμε το παιδί να σκέπτεται δυνατά,
  • στρέφουμε την προσοχή του στην κατανόηση του πώς σκέπτεται και τι προβλήματα αντιμετωπίζει μέσα από τη διάκριση των περιορισμών που θέτει κάθε θέμα,
  • ζητούμε όχι μόνο το αποτέλεσμα, αλλά και τον τρόπο σκέψης –τη διαδικασία /στρατηγική,
  • διδάσκουμε τρόπου – στρατηγικές προσπέλασης των δυσκολιών,
  • εντάσσουμε το κάθε θέμα στα ομοειδή του και προτείνουμε κοινά βασικά κλειδιά,
  • ενθαρρύνουμε το μαθητή να υποβάλλει ερωτήσεις πριν – κατά – μετά την επεξεργασία του θέματος,
  • βοηθούμε το μαθητή να «βλέπει» ολότητες, συνέχειες, σχέσεις, διαφορές, αλληλουχίες …
  • καθιστούμε τους μαθητές ενήμερους για τα κριτήρια αξιολόγησης.

Προτείνονται ποικίλες στρατηγικές για ενίσχυση της μεταγνώσης, όπως είναι: ο προγραμματισμός και η οργάνωση τρόπων επεξεργασίας δεδομένων, η παραγωγή ερωτήσεων για αναθεώρηση στόχων, η λήψη αιτιολογημένων αποφάσεων, η αξιολόγηση του τρόπου σκέψης και δράσης, η «τακτοποίηση» των ιδεών και των σκέψεων του παιδιού.

Από την εργασία: ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΤΕΤΡΑΠΛΕΥΡΩΝ-ΛΕΚΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΚΡΙΣΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ.

των Κυπριώτη Διονύση, Παληογιάννη Σοφίας, Σταθοπούλου Ιωάννας, Στούμπου Ευθυμίου, Τηγάνη Βασιλείου

——————————————————————————————

Οι μεταγνωστικές δεξιότητες είναι πολλές, ενώ κάποιες είναι απλούστερες και κάποιες άλλες πολυπλοκότερες. Από αυτές, οι πρώτες μόνο αναπτύσσονται αυτόματα κατά τη γνωστική διαδικασία (π.χ. η δεξιότητα της αυτοδιόρθωσης). Καθώς για την ανάπτυξη των δεύτερων είναι απαραίτητη η συστηματική ενασχόληση με τη νοητική διεργασία, οι Κωσταρίδου-Ευκλείδη (1997) και Ματσαγγούρας (2003) δίνουν έμφαση και προτείνουν για ένταξη στο πρόγραμμα διδασκαλίας τις εξής βασικές δεξιότητες:

  • αναγνώριση προβλήματος,
  • επιλογή κατάλληλων διεργασιών και στρατηγικών για την επίλυσή του,
  • κατάλληλη διευθέτηση χρόνου και δραστηριοτήτων,
  • παρακολούθηση της πορείας της επίλυσης προβλήματος,
  • ευαισθησία σε ανατροφοδοτήσεις,
  • διορθωτική παρέμβαση στο αρχικό σχέδιο δράσης και
  • ολοκλήρωση του σχεδίου δράσης.

Από το άρθρο: Η Μέθοδος Σχεδίων Εργασίας (Πρότζεκτ) στο πλαίσιο της η-Μάθησης, των Μαριάννας Βιβίτσου, Νίκης Λαμπροπούλου και Δημήτρη Κονετά.

——————————————————————————————-

Metacognition

Μεταγνώση

Η μεταγνώση ορίζεται ως “η γνώση για το πώς μαθαίνω” και μερικές μεταγνωστικές στρατηγικές περιλαμβάνουν:

  • Συνειδητοποίηση: Ο μαθητής συνειδητά εξακριβώνει το τι γνωρίζει και εντοπίζει το μαθησιακό του στόχο.
  • Σχεδιασμό: Ο μαθητής μελετά τον τρόπο με τον οποίο θα καταφέρει τον στόχο που έχει θέσει.
  • Παρακολούθηση και αναστοχασμό: Ο μαθητής αξιολογεί ο ίδιος την προσπάθειά του. Ο μαθητής μόνος του εντοπίζει ποια στρατηγική που εφάρμοσε τον βοήθησε να μάθει και ποια όχι.

Υπάρχουν τρόποι με τους οποίους οι εκπαιδευτικοί μπορούν να αναπτύξουν τις μεταγνωστικές στρατηγικές των μαθητών τους. Παραδείγματα τέτοιων στρατηγικών είναι τα εξής:

  • Εντοπισμός μαζί με τους μαθητές των εννοιών που γνωρίζουν πριν την έναρξη του μαθήματος.
  • Οι εκπαιδευτικοί να μιλούν για τον τρόπο με τον οποίο σκέπτονται οι ίδιοι. Ειδικά σε περιπτώσεις που χρησιμοποιείται η τεχνική της επίλυση προβλήματος κάτι τέτοιο μπορεί να εφαρμοστεί εύκολα. Μπορείτε να ανακεφαλαιώσετε τον τρόπο σκέψης με τον οποίο φτάσατε σε ένα συμπέρασμα.
  • Σχεδιασμός και αυτορύθμιση της μαθησιακής διαδικασίας. Ο εκπαιδευτικός σχεδιάζει ανοικτές δραστηριότητες με τη χρήση των οποίων οι μαθητές καλούνται να μάθουν με τον δικό τους τρόπο και ρυθμό. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε πηγές (π.χ. άρθρα, εικόνες ή άλλα κείμενα) και να αφήσετε τους μαθητές σας να τις επεξεργαστούν μόνοι τους για κάποιο χρόνο.
  • Αυτοαξιολόγηση. Η αυτοαξιολόγηση είναι πολύ σημαντική μεταγνωστική στρατηγική. Οι μαθητές πρέπει να είναι σε θέση μόνοι τους να αναγνωρίζουν το τι έχουν μάθει από μια μαθησιακή διαδικασία. Ένας τρόπος αυτοαξιολόγησης είναι τα διαγράμματα KWL, στα οποία ο μαθητής καλείται μόνος του να συμπληρώσει τι ήξερε πριν το μάθημα, τι ήθελε να μάθει από το μάθημα και το τι έμαθε τελικά.

Πηγές: Άρθρο από το San Diego State University,Developing Metacognition. ERIC Digest.

(από τη σελίδα: http://users4.sch.gr/dimnikolos/joomla/index.php/pad/41/53-metacogn)

——————————————————————————————-

Σας παραπέμπω επίσης στα κείμενα:

Metacognition

Μεταγνώση και αιτιολόγηση:

Η μεταγνώση

Μεταγνώση: ένα ευφυές εργαλείο

ΜΕΤΑΓΝΩΣΗ – ΜΕΤΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ

Σε τι βοηθά η μεταγνώση την εκπαιδευτική διαδικασία

Μεταγνώση και Οπτικός Σχεδιασμός

και στα κείμενα των:

Ανδρέα Κασσέτα

και

Flavell και άλλων

——————————————————————————————-

Αυτογνωσία – Μεταγνώση – Λόγια μεγάλων ανδρών

Κείμενα στα οποία χρησιμοποιειται η έννοια:

Σχετικά:

Μεταγνώση

Εντοπίστηκε το κέντρο ελέγχου της ενδοσκόπησης

Advertisements